Het kabinet wil dwingende controle en psychische mishandeling strafbaar maken door die zaken expliciet in de wet op te nemen. Het idee is dat daders hiermee sneller te vervolgen zijn, waardoor escalatie in huiselijk geweld voorkomen kan worden.
Het wetsvoorstel werd in de vorige kabinetsperiode aan de Tweede Kamer beloofd door toenmalig staatssecretaris Coenradie, als hulpmiddel om femicide (vrouwenmoord) te voorkomen. Deskundigen zien psychisch geweld als een stap die voorafgaat aan lichamelijk geweld en femicide.
“Het heeft grote gevolgen voor slachtoffers, maar is op dit moment niet altijd strafbaar”, licht de huidige minister Van Weel van Justitie en Veiligheid het voorstel nu toe. “Daardoor kunnen politie en justitie te weinig optreden, ook in situaties die ernstig zijn of escaleren.”
Slachtoffers van psychisch geweld vinden de drempel om aangifte te doen vaak te hoog, maar daardoor is juridisch ook weinig mogelijk. Met de nieuwe wet komt daar verandering in: het Openbaar Ministerie kan voortaan ook op eigen initiatief mensen aanhouden voor dwingende controle, psychische mishandeling en stalking.
Waar gaat het precies over?
Psychische mishandeling gaat bijvoorbeeld over kleineren, intimideren en pesten volgens een patroon. Bij dwingende controle wil iemand macht over een ander hebben, bijvoorbeeld door die stelselmatig te vernederen, bang te maken of voortdurend in de gaten te houden.
In een onderzoek uit 2024 gaven ongeveer 200.000 mensen aan dat ze slachtoffer waren van psychisch geweld. Het ging om zo’n 130.000 vrouwen en 70.000 mannen.
Een ander probleem bij rechtszaken is dat bij daders van femicide vaak geen voorbedachte raad kan worden bewezen. Zij worden dan niet veroordeeld voor moord maar voor doodslag, waarop een lagere straf staat.
Nu is het plan om de rechter strenger te laten straffen als voorafgaand aan een dodelijk misdrijf sprake is geweest van dwingende controle of psychische mishandeling. Een dader kan dan dezelfde straf krijgen als voor moord: levenslang of dertig jaar.
In het wetsvoorstel wordt ook een andere wens van de Tweede Kamer geregeld. Het gaat om sextortion, oftewel afpersing met seksuele foto’s of video’s van een ander. Nu is dat alleen strafbaar als daarmee een slachtoffer echt ergens toe gedwongen wordt, straks is de dreiging alleen al reden tot vervolging.
Iedereen mag nu op het wetsvoorstel reageren. Daarna kijkt het kabinet er nogmaals naar en wordt het definitieve wetsvoorstel naar de Eerste en Tweede Kamer gestuurd. Die zullen er dan over debatteren en er vervolgens wel of niet mee instemmen.
