Investeren in defensie: lange tijd bleven linkse partijen er ver van weg. Maar met de voortslepende oorlog in Oekraïne, escalatie in het Midden-Oosten en een wispelturige NAVO-partner aan de andere kant van de oceaan, begint het standpunt op links te verschuiven. Hoe staan GroenLinks-PvdA, de Partij voor de Dieren en de SP tegenover de nieuwe NAVO-norm van het kabinet?
“We zijn helaas tot de conclusie gekomen dat het nodig is om te investeren in defensie voor het behoud van vrede op het continent”, zegt PvdD-leider Esther Ouwehand tegen Nieuwsuur. De partijleider breekt hiermee met de pacifistische lijn die al sinds de oprichting van haar partij geldt.
En dat zorgt voor flinke discussie binnen de partij. Eerder stapte de Rotterdamse fractie al op vanwege de steun van de moederpartij aan het Europese bewapeningsplan en ook de partij-oprichters, senatoren en de jongerenpartij zijn faliekant tegen. Ouwehand zegt dat ze bij deze draai niet over één nacht ijs is gegaan. “De wereld is veranderd. We hebben gezien dat de agressie van Vladimir Poetin alle proporties te buiten gaat en dat de VS definitief onbetrouwbaar is geworden.”
Morgen wordt het nieuwe defensiestandpunt besproken op een partijcongres. Ouwehand zegt intern veel gesprekken te hebben gevoerd. “Er zijn mensen die dit standpunt niet onderschrijven en mensen die het wel onderschrijven. Een gezonde discussie hoort bij een democratische partij, dus ik kijk uit naar een mooi congres.”
Van ontwapening naar miljardeninvesteringen
De PvdD staat niet alleen in deze kentering. Op de linkerflank van de Tweede Kamer is pacifisme niet meer het toverwoord, erkent ook GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans. “Ik heb me decennialang beziggehouden met ontwapening en het terugdringen van de krijgsmachten, maar nu moet het de andere kant op.”
De leider van de grootste oppositiepartij pleit nu voor miljardeninvesteringen in defensie en “twijfelt niet aan de noodzaak daarvan”. “Dit is een breuk met een heel lang verleden, maar wij Europeanen zullen onze eigen boontjes moeten doppen.”
Voor die ambitie heeft het demissionaire kabinet vandaag een belangrijke stap gezet. Het defensiebudget wordt verhoogd naar 3,5 procent van het bruto binnenlands product. De volgende coalitie moet besluiten hoe de extra kosten – geschat tussen de 16 en 19 miljard euro per jaar – worden betaald.
‘Meer dan genoeg wapens’
“Gekkenwerk”, zegt SP-partijleider Jimmy Dijk, die in tegenstelling tot de andere linkse partijen geen extra geld wil voor defensie. “We hebben in Europa al meer dan genoeg wapens voor onze eigen verdediging. Bovendien geven Europese NAVO-lidstaten drie keer meer uit aan defensie dan Rusland. En dat is voor de SP meer dan genoeg.”
Dijk noemt het onbegrijpelijk dat GroenLinks-PvdA en de PvdD “meegaan in de retoriek van militarisering”. “We zien op dit moment al dat de verdubbeling van het defensiebudget leidt tot forse bezuinigingen op de zorg, onderwijs, onze sociale zekerheid en in de woningbouw. Die euro’s kun je daar nu niet aan uitgeven.”
De SP organiseert op 21 juni, enkele dagen voor de NAVO-top, een internationale top voor vrede. “De wereld wordt niet veiliger door het defensiebudget op te blazen”, zegt Dijk. “Dat werkt een wapenwedloop in de hand.”
Staat de SP dan niet naïef in deze discussie in tijden van oorlog? Dijk: “Ik vind het nogal naïef om in te stemmen met 3-procentnormen, 5-procentnormen, 800 miljard-plannen, die niet of nauwelijks onderbouwd zijn. En als je de minister-president ernaar vraagt, begint hij te stotteren en geeft hij geen antwoord. Meegaan in die hysterie, vind ik naïef.”
Steun nieuwe NAVO-norm
Ondanks dat de Partij voor de Dieren vóór investeringen in defensie is, steunt de partij de nieuwe NAVO-norm van het kabinet, net als de SP, niet. “We lopen niet blind achter de NAVO-norm aan, die nota bene wordt gedicteerd door Trump. Er lijkt nu een wedstrijd gaande: wie doet het hoogste bod? Dat is niet verantwoord investeren in defensie.”
GL/PvdA neigt wel naar steun, maar niet betaald met bezuinigingen. Timmermans: “We zijn goed voor ons woord om de noodzaak die er is om defensie te versterken, maar we willen wel eerst goed weten: waar komt het geld vandaan? Hoe lang gaat het duren voordat je op dat niveau bent? En wat doe je gezamenlijk als Europese landen?”
Het demissionaire kabinet kan hiermee rekenen op voldoende steun van de Kamer voor de nieuwe NAVO-norm.
