De Democratische overwinning bij de Amerikaanse midterms heeft de politieke verhoudingen in de Verenigde Staten omgegooid. President Donald Trump krijgt een stevige tik en zijn greep op de Republikeinse Partij lijkt minder vanzelfsprekend dan voorheen.
De nederlaag is volgens Amerika-deskundige Kenneth Manusama vooral een afrekening met Trump zelf. De oorlog met Iran en de gestegen kosten van levensonderhoud lieten hun sporen na. “Er is weer een oneindige oorlog in het Midden-Oosten begonnen, terwijl het juist de bedoeling was dat dat nooit meer zou gebeuren.”
Trump maakte de verkiezingen nadrukkelijk persoonlijk door kiezers op te roepen te stemmen alsof hij zelf op het stembiljet stond. “Ik denk dat dat een grote misrekening is geweest, omdat juist de figuur Trump en zijn hele beleid zo negatief werden beoordeeld.”
De uitslag betekent bovendien een belangrijke verschuiving binnen de Republikeinse Partij, die na tien jaar Trump op zoek moet naar een nieuwe leider. “Ik denk dat we na deze midterms zeker wel in het post-Trumptijdperk zitten”, aldus Manusama.
Volgens Ronald Stockton, emeritus hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit van Michigan-Dearborn, is ook de politieke macht van Trump grotendeels gebroken. “Als hij een senator belt en dreigt hem bij de volgende verkiezingen uit zijn functie te krijgen als die niet doet wat hij zegt, gaat dat niet meer werken.”
Corruptie
Ook corruptie speelde een belangrijke rol bij de afweging van kiezers. Uit een peiling van The Guardian bleek dat corruptie na de stijgende kosten van levensonderhoud het belangrijkste verkiezingsthema was. Bijna negen op de tien Amerikanen zagen corruptie binnen de overheid als een probleem.
76 procent vond dat gekozen politici meer bezig zijn met hun eigen financiële gewin dan met het verbeteren van het leven van gewone Amerikanen. Vooral de belangenverstrengeling rond Trump, zijn familie en bedrijven voedde die zorgen.
Republikeinen moeten zichzelf opnieuw uitvinden
Trump heeft de Republikeinse Partij de afgelopen tien jaar ingrijpend veranderd. Nu zijn positie verzwakt is, verwacht Manusama dat de onderlinge ideologische strijd verder oplaait. Daarbij staan verschillende stromingen tegenover elkaar: van de meer klassieke Republikeinen rond Marco Rubio tot de christelijk-nationalistische vleugel rond JD Vance en de radicalere MAGA-aanhangers.
Ook dat het er hard aan toegaat binnen de campagnes, vormt volgens Stockton een probleem. “Ik weet niet of de Republikeinen in staat zijn die les te leren. Ze hebben hun achterban zo opgehitst met venijn, haat en angst.”
Het gedachtegoed van de MAGA-beweging verdwijnt niet zomaar met Trump. Zo blijft binnen de Republikeinse Partij een stroming bestaan die vindt dat de VS zich minder met buitenlandse conflicten moet bemoeien. Juist door de oorlog met Iran heeft Trump afstand genomen van dat standpunt. Dat zorgt voor spanningen binnen zijn eigen achterban.
Volgens voormalig VS-correspondent Casper Thomas kan de Republikeinse Partij niet langer vanzelfsprekend rekenen op de steun van haar traditionele achterban. Hij wijst daarbij op Texas, waar de bevolking jonger en demografisch diverser is geworden en de economie zich heeft ontwikkeld.
“MAGA heeft daar het staartje nog van kunnen meepakken. Maar inmiddels zijn we aangekomen op een moment waarop Texas gewoon geen staat meer is die binnen één kader te vatten valt”, zegt Thomas. Volgens hem is de staat daardoor politiek minder vanzelfsprekend Republikeins.
Vance neemt afstand van Iran-oorlog
Een eerste teken van de interne verdeeldheid is zichtbaar bij vicepresident JD Vance. Hij wees na de verkiezingsnederlaag nadrukkelijk naar de oorlog met Iran. “De reden dat we verloren hebben, is de oorlog”, schreef hij op X. Daarmee nam hij publiekelijk afstand van een conflict dat Trump zelf begon. De president verdedigde de beslissing juist en zei dat hij opnieuw dezelfde keuze zou maken.
Thomas ziet in Vances verklaring ook een poging om zich te positioneren met het oog op de presidentsverkiezingen van 2028. Vance was eerder kritisch op buitenlandse militaire interventies, maar heeft zich als vicepresident nauw verbonden aan Trump en diens MAGA-beweging. “Ik lees dat toch wel een beetje als: ik was hier altijd al tegen, dus houd mij niet verantwoordelijk.”
Manusama betwijfelt of het Trumpisme zonder Trump als samenbindende figuur kan voortbestaan. “Het Trumpisme als zodanig is voorbij, omdat het te veel is opgehangen aan de figuur Trump. Trump was degene die al die facties bij elkaar kon houden, maar zonder Trump gaat dat niet meer lukken.”
