Gevangenen worden vrijwel standaard twee weken eerder vrijgelaten dan de bedoeling was. De noodmaatregel om gedetineerden eerder naar huis te laten gaan om ruimte te creëren in de gevangenissen wordt maximaal gebruikt. Toch zitten de gevangenissen nog steeds overvol.
Daarom houdt men er in het gevangeniswezen rekening mee dat gevangenen straks nóg eerder vrijgelaten moeten worden, zeggen bronnen tegen de NOS. Anders is er geen plek voor mensen die direct opgesloten moeten worden omdat ze net zijn gearresteerd voor een misdrijf.
Alle gedetineerden die ervoor in aanmerking komen, dus bijvoorbeeld niet mensen met straffen langer dan een jaar of zedendelinquenten, komen volgens betrokkenen nu standaard twee weken eerder vrij.
Vooral personeelstekort
De gevangenissen kampen vooral met een tekort aan bewakers. Aanvankelijk werden niet alle gevangenen meteen twee weken eerder vrijgelaten, al had de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) die mogelijkheid wel gekregen. Dat was nog niet nodig. Gevangenen mochten bijvoorbeeld een week eerder naar huis.
Het kabinet zei ook dat er zo min mogelijk gebruik van de mogelijkheid gemaakt moest worden. Maar nu is de situatie dus zo nijpend dat iedereen die aan de voorwaarden voldoet de maximale strafkorting krijgt.
Uit een intern document van DJI, in handen van de NOS, blijkt dat die strafkorting nog weinig zoden aan de dijk zet. De bezetting van de gevangenissen is “niet of nauwelijks veranderd” en er komen nieuwe problemen aan.
Door allerlei oorzaken, zoals verbouwingen, verdwijnen de komende tijd nog eens honderd plaatsen in politiebureaus en huizen van bewaring. Daardoor zullen er snel meer noodmaatregelen nodig zijn, zeggen ingewijden, zoals het opnieuw verruimen van de maximale strafkorting.
Wel extra geld
Op Prinsjesdag is wel extra geld vrijgemaakt voor de gevangenissen. In eerste instantie krijgt de sector 25 miljoen euro en later loopt dat op naar 50 miljoen. Maar dat komt niet in de buurt van de 400 miljoen euro waar om werd gevraagd.
Dat bedrag was volgens toenmalig PVV-staatssecretaris Coenradie nodig om er voor te zorgen dat er genoeg plekken bij komen, maar vooral ook om renovaties uit te voeren en ervoor te zorgen dat er geen plekken verdwijnen. Toen er bij de Voorjaarsnota geen geld kwam voor dit probleem zei ze: “Deze coalitie heeft de mond vol van zwaarder straffen, maar ik zie niet hoe dat mogelijk is met 0 euro budget.”
‘Resultaat van bezuinigingen’
SP-Kamerlid Van Nispen noemt het “ongelooflijk pijnlijk” dat de noodmaatregel nu al weer is opgebruikt. Volgende week debatteert de Kamer over het gevangeniswezen en dan wil hij er opnieuw op wijzen dat dit probleem ontstaan is door eerdere bezuinigingen, maar dat dit kabinet ook te weinig doet om het op te lossen.
Naar verwachting komt staatssecretaris Rutte (Justitie en Veiligheid) binnenkort met een brief over de stand van zaken in het gevangeniswezen. Hij zal dan ook een update moeten geven over de capaciteitsproblemen. Zijn ministerie zegt nu niet te kunnen reageren op de bevindingen van de NOS.
Een van de noodoplossingen is dat de zogenaamde zelfmelders tijdelijk niet worden opgeroepen om hun straf uit te zitten. Dat gebeurt nu al en daardoor is er een enorme lijst ontstaan van mensen die in de toekomst nog hun straf moeten uitzitten als er plek genoeg is. Voor de zomer was die voorraad al zo groot, dat de gestraften samen nog ongeveer duizend jaar moeten ‘zitten’.
