De grootste oppositiepartij in de Tweede Kamer, GroenLinks-PvdA, staat ervoor open om te onderhandelen met het aanstaande minderheidskabinet. Wel stelt de partij voorwaarden, al worden die niet heel concreet benoemd: “Als D66, VVD en het CDA de verzorgingsstaat verder willen afbreken, trekken wij een grens.”
De partij kiest voor “verantwoorde oppositie”, zei politiek leider Jesse Klaver in een speech op de nieuwjaarsborrel van de partij in Den Bosch. Hij wil met de drie partijen voor de zomer akkoorden sluiten, om “grote progressieve doorbraken” te realiseren.
De grootste oppositiepartij was aanvankelijk heel kritisch over de keuze van de drie partijen voor een minderheidskabinet, omdat de drie bij lange na geen meerderheid hebben in de Eerste en Tweede Kamer. Klaver sprak over een “riskant politiek experiment” en een “cruciale fout”. Hij maakte ook duidelijk dat de drie onderhandelende partijen niet zo gemakkelijk op steun van zijn partij konden rekenen.
‘Nederland vooruit helpen’
De drie onderhandelende coalitiepartijen hopen wel op hulp van GroenLinks-PvdA. De partij heeft twintig zetels in de Tweede Kamer en kan dus het minderheidskabinet in één keer aan een meerderheid helpen. Om die reden is de opstelling van GroenLinks-PvdA van belang voor de slagingskansen van het komende minderheidskabinet.
Klaver en zijn partijgenoten hebben de afgelopen weken nagedacht over de toekomstige koers en volgens Klaver is het verleidelijk om te zeggen: “Zak er maar in, we kiezen voor onszelf.”
Dat wil de partij toch niet doen, ook vanwege de onstabiele situatie in de wereld. “We reiken de hand, niet om het kabinet in het zadel te houden, maar om Nederland vooruit te helpen.”
Progressieve akkoorden
Klaver wil vooral op een aantal grote thema’s samenwerken, zoals het oplossen van de stikstofproblemen, het versnellen van de woningbouw en het herstellen van de natuur. Hij sprak ook over progressieve akkoorden voor “onze vrije en democratische waarden die we moeten verdedigen tegen Poetin en Trump”.
Klaver had het in zijn nieuwjaarsspeech over het tegenhouden van “achteruitgang”. Hij zei: “Wij zullen nooit, maar dan ook nooit accepteren dat het kabinet de rekening laat betalen door gewone mensen, terwijl het de allerrijksten ontziet.”
Ook wil hij met zijn partij niet meewerken aan plannen die de toegang tot de zorg verminderen en het makkelijker maken om mensen te ontslaan. “Dan trekken wij een grens”, zegt Klaver. “Dan vindt deze coalitie ons op zijn weg.”
Op zoek naar miljarden
D66, VVD en CDA moeten in hun onderhandelingen over de begroting miljarden vinden, onder meer om de hogere defensie-uitgaven te dekken. De drie partijen presenteren volgende week vrijdag hun inhoudelijke akkoord. De kans is aanzienlijk dat daar plannen in staan om de zorgkosten te beteugelen, de lasten te verhogen of de sociale zekerheid te verminderen.
De vraag is hoe hard de voorwaarden van Klaver dan gaan zijn. Is GroenLinks-PvdA bereid alleen compromissen te sluiten als het minderheidskabinet die bezuinigingen laat vallen? Of is de partij dan nog steeds bereid om bijvoorbeeld de stikstofplannen te steunen?
Politiek verslaggever Jorn Jonker:
“Klaver zegt akkoorden te willen sluiten met het minderheidskabinet. Dat lijkt verder te gaan dan per wet of per begroting de plannen op hun merites te beoordelen en eventueel te steunen. Nee, zegt Klaver, de partij wil echt deals maken.
De drie partijen die in het minderheidskabinet zitten, zullen voor de schermen dan ook opgelucht reageren, maar achter de schermen zullen ze zich direct afvragen wat die uitgestoken hand precies waard is. Want als Klaver in de praktijk vooral zal steunen wat zijn partij fijn vindt, maar er toch een eisenpakket aan toevoegt, hebben de drie er niet veel aan.
Is deze speech dan vooral bedoeld om uit te stralen dat GL-PvdA zich verantwoordelijk opstelt? De praktijk van dit minderheidskabinet en de onderhandelingen met andere partijen moet uitwijzen hoe graag partijen echt compromissen willen sluiten en steun willen geven aan voorstellen die pijn doen, zoals bezuinigingen.”
