Als de Eerste Kamer eind dit jaar het Belastingplan 2027 van het minderheidskabinet afkeurt, dan kan er een chaos voor miljoenen belastingplichtigen ontstaan.
Dat hangt samen met de deadline die geldt voor de Belastingdienst. Op 20 november om 12.00 uur moeten echt alle wijzigingen van de inkomstenbelasting binnen zijn want daarna worden de voorlopige aanslagen gemaakt die vanaf december worden verstuurd.
Als de Eerste Kamer na 20 november het Belastingplan afkeurt of via een novelle wijzigingen afdwingt, dan kloppen de voorlopige aanslagen niet meer. Dit moet dan later worden hersteld, bij de definitieve aanslag anderhalf jaar later. Dat betekent navorderingen of teruggaven.
De zinsnede “dat wordt een tweede Toeslagenaffaire maar dan nog groter” wordt in de wandelgangen al gebruikt.
Niet denkbeeldig
ChristenUnie-Kamerlid Grinwis bracht het onderwerp afgelopen maandag ter sprake in het Kamerdebat over het Belastingplan. Hij vroeg aan de staatssecretaris van Financiën Eerenberg: “Wat nou als de Tweede Kamer in meerderheid ja zegt tegen het Belastingplan, maar de Eerste Kamer niet?”
Die optie is zeker niet denkbeeldig. Het minderheidskabinet voert nog steeds moeizame onderhandelingen met de oppositie over steun voor het Belastingplan. Of het gaat lukken met partijen die zowel in de Tweede als in de Eerste Kamer een meerderheid kunnen leveren is onzeker.
Eerenberg zei in het debat dan ook in antwoord op Grinwis dat dat “het scenario is dat we echt niet zouden moeten willen met elkaar of aantrekkelijk moeten doen laten lijken, want dat is het niet”.
Hoe werkt het met de voorlopige aanslag?
Iedereen kan vanaf begin december een voorlopige aanslag bij de Belastingdienst aanvragen voor het volgende jaar. Dat doe je bijvoorbeeld als je de hypotheekrenteaftrek maandelijks wil terugkrijgen, in plaats van in één keer aan het einde van het belastingjaar.
De Belastingdienst bepaalt het jaar daarna wat de definitieve aanslag is. Dan wordt duidelijk in hoeverre de voorlopige aanslag klopte. En dus of je een bedrag moet bijbetalen of terugkrijgt.
Voor het vaststellen van de voorlopige aanslag gaat de Belastingdienst uit van de belastingregels die dan gelden. Als de Eerste Kamer die op het laatste moment verandert, is de kans groot dat de definitieve aanslag anders uitpakt.
Het gigantische uitvoeringsprobleem dat op de loer ligt, zal de discussie voor senatoren van de oppositiepartijen veranderen. Hun mogelijke tegenstem kan voor onduidelijkheid zorgen over de inkomstenbelasting en dus het besteedbare inkomen van miljoenen Nederlanders.
Daarom kan het zijn dat het minderheidskabinet uiteindelijk toch genoegen neemt met alleen een meerderheid voor het Belastingplan in de Tweede Kamer. Oppositiepartijen in de Eerste Kamer zullen het daarna waarschijnlijk nooit durven wegstemmen.
Tot nu toe blijft het kabinet zeggen dat deze route zeker niet wenselijk is. Maar het minderheidskabinet is er door onderlinge meningsverschillen evengoed nog steeds niet uit of het zaken wil doen ‘over links’ met Pro en Volt of ‘over rechts’ met JA21, SGP en BBB.
Als dit proces helemaal misloopt, dan kunnen ze dus een gok wagen: steunen op CU, 50Plus en Groep Markuszower in de Tweede Kamer, en erop rekenen dat niemand in de Eerste Kamer verantwoordelijk wil zijn voor chaos met de inkomstenbelasting.
