Bij D66 en het CDA klinkt steeds meer kritiek op minister Eelco Heinen van Financiën. Achter de schermen is te horen dat hij te solistisch te werk gaat en voor zijn beurt spreekt.
Vanmorgen, na een overleg met de ChristenUnie over steun voor het Belastingplan, zorgde de VVD-minister opnieuw voor irritatie bij de coalitiegenoten. Heinen suggereerde dat hij een oplossing heeft voor de aanpassingen aan box 3, die de staatskas de komende jaren vele miljarden gaan kosten. “Ik denk dat ik een puzzel heb gelegd die op breed draagvlak kan gaan rekenen”, zei hij.
Maar navraag bij de andere coalitiepartijen leert dat het nog niet zo ver is: er is geen sprake van een deal binnen de coalitie, er ligt geen dekkingsvoorstel. “Hier spreekt hij niet namens het hele kabinet”, zo is te horen. Terwijl de regel is dat een minister altijd namens het hele kabinet spreekt, dat heet eenheid van kabinetsbeleid.
ChristenUnie-leider Mirjam Bikker, die vlak na Heinen naar buiten kwam, zei dat haar in elk geval geen dekking is voorgelegd en dat hij dus niet zomaar op haar steun kan rekenen. Sterker nog, zij maakt zich zorgen dat het probleem nog altijd niet is opgelost.
Markuszower
Opvallend is dat Heinen gisteren op eigen initiatief een gesprek met fractieleider Gidi Markuszower voerde. Andere coalitiepartijen en kabinetsleden waren daar niet van de op de hoogte. Wel was volgens het ministerie van Financiën premier Jetten van tevoren hierover ingelicht.
De ex-PVV’er heeft zeven zetels in de Tweede Kamer, maar is niet door het kabinet uitgenodigd voor begrotingsgesprekken. Toch was hij dinsdagochtend op het ministerie van Financiën om te praten over mogelijke steun voor het Belastingplan.
Markuszower was na afloop enthousiast. Hij zegt dat hij weinig eisen stelt. “Ik heb een goed gesprek gehad met minister van Financiën en ik hoop dat het leidt tot een pakket dat beter is.” Steun geven aan het Belastingplan vindt Markuszower belangrijk omdat hij anders vreest voor verkiezingen. “Niemand zit te wachten op Jesse Klaver als premier.”
Minister Heinen vindt het niet gek dat hij zelfstandig met Markuszower heeft afgesproken. Dat is nodig, zegt hij, in zijn zoektocht naar zo veel mogelijk steun. “Laten we nou met iedereen in het parlement open spreken. Kijken of we wensen kunnen inpassen en zo werken aan een breed draagvlak.”
Niet de eerste keer
Er klinkt al langer kritiek bij CDA en D66 op het eigenzinnige optreden van Heinen. Eind augustus wankelde het kabinet er zelfs even door. De minister van Financiën had die maand met de financieel woordvoerders van meerdere oppositiepartijen gesproken over steun voor de begroting en het belastingplan. Dat was los van de gesprekken die de top van het kabinet tegelijkertijd met de fractieleiders van diezelfde partijen had.
Heinen kwam toen al snel naar buiten met de mededeling dat “de puzzel” met de oppositiepartijen gelegd was, terwijl dat volgens D66 en CDA nog helemaal niet het geval was. Er was geen sprake van een akkoord.
‘Onbuigzaam’
De minister van Financiën maakte een conceptbegroting die volgens hem op een meerderheid in de Tweede Kamer kon rekenen, maar onder anderen D66-premier Jetten en CDA-vicepremier Van den Brink vonden het verhaal veel te rechts. Hiermee zou de deur voor Pro, de grootste oppositiepartij in Tweede en Eerste Kamer, dichtgesmeten worden.
Begin oktober moest Heinen daarnaast toegeven dat zijn eerste plan voor een dekking voor het box-3-gat te veel op het bordje van relatief kleine spaarders terechtkwam. Dat had hij vanuit zijn hyperfocus op een oplossing onderschat, zei hij in de Tweede Kamer.
Ook bij meerdere oppositiepartijen die deze dagen met hem om tafel zitten, is te horen dat de minister van Financiën zich “weinig constructief” opstelt in gesprekken, “onbuigzaam” is als het over hun voorstellen gaat, en in zijn “eigen financiële werkelijkheid leeft”.
De tijd dringt ondertussen. CDA-leider Bontenbal wil snel duidelijkheid over de uitkomst van de onderhandelingen. “Wat ik heel belangrijk vind is dat we er deze week uitkomen. Het duurt mij veel te lang, ik had in de zomer al een deal willen hebben.”
Oppositiepartijen voeren de druk op. “Voor je het weet moet je terug naar de kiezer en dat wil ik voorkomen”, zei Pro-leider Klaver gisteravond.
