Voormalig secretaris-generaal van de NAVO Jaap de Hoop Scheffer roept het nieuwe kabinet op om vooral niet te bezuinigen op diplomatieke posten die Nederland verspreid over de wereld heeft. “Sterker nog, ik zou willen pleiten dat er geld bij moet”, zegt De Hoop Scheffer in Nieuwsuur.
“Wij moeten als Nederland overal aanwezig zijn in de wereld. Diplomaten moeten in de haarvaten van landen kunnen doordringen en dan moet je daar niet op bezuinigen.”
Daarnaast doet hij een dringende oproep aan de formerende partijen D66, CDA en VVD om een “positieve Europese koers” te varen. “Als er één moment is in de Europese geschiedenis dat we méér Europa nodig hebben, dan is het wel op dit moment. Nu de wereldorde waarmee we zo vertrouwd zijn geraakt verkruimelt.”
De Hoop Scheffer, die van 2004 tot 2009 leiding gaf aan de NAVO, reageert op de huidige “onvoorspelbare situatie” waar Europa zich in bevindt. Sinds de Amerikaanse aanval op Venezuela van een week geleden heeft president Donald Trump onder andere gedreigd met militair ingrijpen in NAVO-partner Groenland.
“Iedere keer als hij zoiets zegt hoop ik weer dat het niet zal gebeuren”, zegt De Hoop Scheffer. “Maar als we kort naar de historie kijken, dan maakt hij zijn woorden over het algemeen wel waar. Als dit niet alleen een dreigement is, dan zou dat een dolkstoot zijn in de rug van NAVO, met het potentiële gevolg dat die het niet overleeft.”
Dat de huidige NAVO-baas Mark Rutte nog niet publiekelijk heeft gereageerd op de ontwikkelingen, vindt De Hoop Scheffer begrijpelijk. “Rutte heeft nu geen baat bij publieke uitspraken. Hij moet proberen Trump bij de les te houden en de NAVO overeind te houden. En ik neem aan dat hij met andere Europese leiders – de Finse president Stubb, de Italiaanse premier Meloni – op Trump probeert in te praten.”
Europese afhankelijkheid
De Hoop Scheffer zit in de taskforce ‘Building a European pillar in NATO’, waar verschillende Europese denktanks aan deelnemen. Zij onderzoeken hoe de Europese NAVO-bondgenoten politiek en militair zelfstandig kunnen optreden, zonder afhankelijkheid van de Amerikanen. “Maar wel in volledige openheid naar de Amerikanen toe.”
Tegelijkertijd vraagt De Hoop Scheffer zich af hoe zo’n Europese pilaar binnen het bondgenootschap eruit kan zien als de Amerikanen daadwerkelijk afhaken. “Een Europese pilaar gaat wel uit van een NAVO waaraan de Amerikanen volledig gecommitteerd zijn en dat is aan twijfel onderhevig.”
Franse nucleaire paraplu
Vanwege die twijfel bood de Franse president Emmanuel Macron deze week opnieuw aan Europa te beschermen onder zijn ‘nucleaire paraplu’. Frankrijk is het enige EU-land dat over kernwapens beschikt. In het afgelopen jaar hebben steeds meer Europese landen, waaronder Duitsland, gezegd open te staan voor dit aanbod.
Ook De Hoop Scheffer is vóór: “Ik vind dat wij, Europeanen, op die uitnodiging moeten ingaan. Maar ook dat moet gebeuren in openheid naar de Amerikanen.”
NAVO-militairen naar Groenland?
De Hoop Scheffer voegt toe dat de NAVO ervoor moet waken uit paniek te handelen. De Amerikaanse oud-generaal Ben Hodges trok deze week fel van leer tegen de dreigementen van Trump en zei dat Denemarken en de NAVO meer militairen, vliegtuigen en schepen naar Groenland moeten sturen. Volgens Hodges zou dit Trumps argument dat de Denen en de NAVO te weinig doen om Groenland te beschermen tegen dreiging uit China en Rusland wegnemen.
“Er is inderdaad Russische dreiging, en van tijd tot tijd ook Chinese”, zegt De Hoop Scheffer. “Maar het is niet direct nodig om daar nu duizenden NAVO-militairen heen te sturen.” De oud-NAVO-chef benadrukt dat er al een plan ligt bij de NAVO om een grotere rol te gaan spelen in de Arctische regio. “Dus om daar meteen een heleboel troepen naartoe te sturen en daarmee de boel op het spits te drijven met Trump, dat draagt niet bij aan een oplossing.”
Kijk hier het heel gesprek met Jaap de Hoop Scheffer:
