Asielzoekers met een verblijfsvergunning mogen geen voorrang meer krijgen bij het toewijzen van sociale huurwoningen, als het aan de Tweede Kamer ligt. Aan een andere groep wil de Kamer juist wél voorrang geven: dakloze gezinnen met minderjarige kinderen.
De wachtlijsten zijn lang. De PVV kwam daarom met het voorstel om de voorrang die statushouders in sommige gemeenten krijgen, te schrappen. Ondertussen kwam de ChristenUnie met een voorstel om dakloze gezinnen juist wel voorrang te geven. Voor beide voorstellen was een meerderheid.
De Woonbond, die opkomt voor de belangen van huurders, snapt dat daklozen voorrang krijgen. “Jongeren die op straat leven is een schending van het grondrecht om te wonen”, zegt directeur Zeno Winkels. “Het is kapitaalvernietiging. Ze moeten wat ons betreft met voorrang een woning krijgen omdat ze anders hun leven totaal niet op orde krijgen.”
Tegelijk vindt Winkels de discussie over statushouders misplaatst. “Je kunt niet zeggen: het komt door de gescheiden moeders, door mensen uit de GGZ of door statushouders dat ik moet wachten. Je moet heel goed kijken wat er aan de hand is. En dat is vooral dat er in Nederland veel te weinig geïnvesteerd wordt in huisvesting voor sociale huur.”
De wachtlijsten voor sociale huurwoningen in Nederland zijn lang en verschillen per gemeente. Op sommige plekken moet je jaren wachten, soms wel meer dan tien jaar. “Gemiddeld moet je aan zes, zeven jaar denken”, zegt Winkels.
De meeste gemeenten geven specifieke groepen woningzoekenden voorrang. In Amsterdam is de wachttijd zo’n tien jaar, maar met een urgentieverklaring gaat het veel sneller. Inmiddels wordt de meerderheid van de sociale huurwoningen die via corporaties beschikbaar komen in de hoofdstad, verdeeld via urgentieverklaringen of andere voorrangsregelingen.
Toch zijn de voorwaarden voor voorrang behoorlijk streng, zegt GroenLinks-wethouder Zita Pels (Volkshuisvesting). Zo kreeg een vrouw die met haar baby in een auto woont, geen urgentieverklaring.
Pels: “Door de schaarste aan sociale huurwoningen worden we gedwongen keuzes te maken die we liever niet zouden maken. Je wilt eigenlijk zorgen dat iedereen die van belang is voor je stad, gewoon een woning kan krijgen.”
Slapen in garageboxen
Daklozen hebben nu landelijk recht op daklozenopvang, maar niet per se op een huis. Daardoor zijn er kinderen zonder vaste woonplek. Soms verblijven ze in auto’s of garageboxen.
Dat de Kamer dakloze gezinnen het recht wil geven op een urgentieverklaring, vindt Pels ondoordacht. Het zou ertoe leiden dat gewone woningzoekers nog langer moeten wachten, verwacht ze. “Ik zou het liefste zien dat we al die mensen kunnen huisvesten, dus ook daklozen. Maar de woningschaarste lossen we niet op met een urgentiecategorie.”
‘Brevet van onvermogen voor Keijzer’
Dat statushouders straks mogelijk géén voorrang meer krijgen, biedt maar een beetje soelaas voor andere woningzoekers, benadrukt Winkels. Van de vrijkomende sociale huurwoningen van corporaties, wordt 5 tot 10 procent aan statushouders toegewezen.
Winkels: “De statushouder die nieuw in Nederland is, moet kennelijk maar even via zijn kennissenkring een woning zoeken. Ik vind het een brevet van onvermogen dat woonminister Mona Keijzer er niet in slaagt om voldoende perspectief te schetsen qua nieuwbouw.”
Hij pleit ervoor dat het nieuwe kabinet veel meer geld uittrekt voor sociale woningbouw. “Er gaat nu 12 miljard euro naar de hypotheekrenteaftrek en maar 6 miljard naar de huurtoeslag, van waaruit de sociale bouw grotendeels wordt betaald.”
