De ministers en staatssecretarissen van het minderheidskabinet-Jetten kunnen na twee dagen debatteren met de Tweede Kamer “aan de slag”. Maar het debat legde wel de forse uitdagingen waar de ploeg voor staat bloot.
Oppositiepartijen waren kritisch. Het kabinet moet de plannen voor de AOW en het bestrijden van armoede van de Kamer opnieuw bekijken. Of dat tot grote veranderingen leidt is nog onduidelijk: concrete toezeggingen van het kabinet kwamen er niet.
Een motie van wantrouwen van de PVV- die het kabinet meteen weg wilde sturen- kreeg alleen steun van de SP en FVD.
AOW plannen ‘verzachten’
Het kabinetsplan voor een snellere verhoging van de AOW-leeftijd domineerde een flink deel van het debat. Een plan van SGP en Groep Markuszower om de scherpe kantjes eraf te halen kreeg met steun van de coalitiepartijen en JA21 een meerderheid.
Met deze eerste “deal” kan het minderheidskabinet dus voorlopig verder met de AOW-plannen, maar in de Eerste Kamer heeft het daarvoor geen meerderheid. GroenLinks-PvdA leider Klaver waarschuwde Jetten dan ook niet te veel met “gelegenheidscoalities” te werken omdat het geheel van de plannen en begrotingen daardoor in gevaar zou kunnen komen.
Partijen als GroenLinks-PvdA, PVV, ChristenUnie, 50Plus, Denk, SP en Volt vonden de toezeggingen van Jetten om een “pas op de plaats” te maken en naar verzachtingen voor de AOW te gaan kijken te zwak. Ze willen het plan volledig van tafel hebben en weten zich gesteund door vakcentrales FNV, CNV en VCP.
Die zijn naar eigen zeggen “furieus”. Zijn gaan niet met het kabinet in gesprek zolang de plannen niet van tafel gaan. Jetten noemde dat een “helder signaal” en hoopt op een snel kennismakingsgesprek om “hun zorgen aan te horen”.
‘Verhoudingen op spel’
Een deel van de oppositiepartijen vindt dat Jetten de verhoudingen met de Kamer op het spel zet, terwijl hij de Kamer nodig heeft om andere plannen van zijn minderheidskabinet erdoor te krijgen.
Aan het begin van het debat had Jetten zich “nederig” opgesteld en gesproken van uitgestoken handen en samenwerken. In het debat kwam het echter nauwelijks tot concrete toezeggingen.
De Kamer kwam met voorstellen om diverse plannen bij te sturen. Zo wil een meerderheid dat het kabinet de armoede laat af- in plaats van toenemen. Ook moet het kabinet voorafgaand aan de bezuinigingen op sociale zekerheid van de Kamer eerst de gevolgen voor kwetsbare groepen in kaart brengen.
‘Rustig en inhoudelijk’
Jetten reageerde bijna overal kalm op. Van de aanvallen van Wilders, en daarna diens motie van wantrouwen, leek hij niet erg onder de indruk. Grappend zei Jetten de motie te gaan inlijsten “omdat het de eerste is”.
Na twee dagen debat was Jetten positief over de sfeer. Hij sprak van een “rustig” en “inhoudelijk” debat. Ondanks alle “soms begrijpelijke” kritiek had hij “genoten” van de inhoudelijke bijdrages. Op vragen van journalisten op welke punten de coalitie afspraken gaat openbreken en de veelbesproken uitgestoken hand gaat laten zien, antwoordde Jetten dat “de opdracht nu heel duidelijk is”.
“Wij zullen als ministers nu eerst flink hard aan het werk moeten met de uitwerking van alle plannen, en dan de oppositie weer opzoeken.” Het is volgens hem duidelijk dat op een aantal terreinen plannen moeten worden bijgesteld.
Tegelijk proeft de nieuwe minister president “bij meer dan honderd zetels in de Kamer de bereidheid om op onderwerpen waarop Nederland echt vastzit tot grote doorbraken te komen”.
