Videobeelden van de situatie na het bombardement op de Iraakse stad Hawija zijn niet “willens en wetens” achtergehouden. Ook de commandant, die de beelden bekeek, heeft zorgvuldig gehandeld. Dat is de conclusie van twee commissies die hier onderzoek naar deden.
Het bombardement op Hawija was in 2015 op een bommenfabriek van IS. Pas na publicaties van de NOS en NRC werd duidelijk dat hierbij zeker zeventig burgerslachtoffers waren gevallen.
De commissie-Sorgdrager deed onderzoek naar hoe het kon dat het ministerie van Defensie niets gemeld had over deze burgerdoden. Om daarachter te komen, vroeg de commissie talloze keren naar de beelden die na het bombardement waren gemaakt. Die waren onvindbaar, zo luidde het antwoord.
Beelden bestonden toch wel
Maar na de presentatie van het rapport bleken de verloren gewaande beelden toch bewaard te zijn gebleven. Dat leidde tot verontwaardigde reacties bij de commissie-Sorgdrager, die na het zien van de beelden de conclusies aanscherpte. Volgens de commissie had de commandant, die op basis van de beelden moest melden of er mogelijk burgerdoden waren, niet de waarheid gesproken.
Bekijk hier de beelden van het bombardement in 2015:
Een andere commissie deed vervolgens in opdracht van het ministerie van Defensie onderzoek naar de rol van die commandant. Die commissie concludeert nu dat de commandant “zorgvuldig, volledig en naar waarheid” de informatie heeft opgeschreven en dat hij integer heeft gehandeld.
Demissionair minister Brekelmans zegt dat de commandant op “geen enkele manier verwijtbaar” heeft gehandeld. Hij noemt het voor de commandant “heel belangrijk dat hij niks fout heeft gedaan en integer heeft gehandeld”.
‘Misverstanden en spraakverwarring’
De commissie die onderzoek deed naar de verdwenen video constateert dat “misverstanden, tekortkomingen, functiewisselingen en spraakverwarring” ervoor zorgden dat de beelden onvindbaar waren. Het advies aan het ministerie van Defensie is daarom om meer te investeren in de informatiehuishouding en archivering.
Brekelmans spreekt in een reactie van “goede lessen”. Volgens hem is de archivering inmiddels verbeterd. De minister reisde vorige maand persoonlijk af naar Hawija. Daar bood hij excuses aan voor het bombardement op de stad.
